کتاب نایاب و قدیمی شناسنامه بهبهان، اثری از رضا جوکار قنواتی میباشد. این کتاب قدیمی که توسط کاربران تهیه و ارسال گردیده است، در سال ۱۳۵۰ خورشیدی به چاپ رسیده است.
معرفی کتاب شناسنامه بهبهان
کتاب «شناسنامه بهبهان» نوشته رضا جوکار قنواتی یکی از آثار شناختهشده در زمینه تاریخ، جغرافیا، فرهنگ و شناخت جامعه بهبهان است؛ کتابی که از آن میتوان بهعنوان یکی از منابع قدیمی مطالعات محلی این شهر و منطقه یاد کرد. این اثر در روزگاری نوشته شده که بخش مهمی از اطلاعات مربوط به تاریخ محلی، آداب و رسوم، زبان و جغرافیای شهرها هنوز بهصورت پراکنده در کتابها، اسناد و روایتهای شفاهی باقی مانده بود. از همین رو، تلاش جوکار قنواتی برای گردآوری و ثبت این اطلاعات، در شناخت گذشته بهبهان اهمیت ویژهای دارد.
رضا جوکار قنواتی از نویسندگان و پژوهشگران شناختهشده بهبهان بود و آثار دیگری نیز درباره این منطقه تألیف کرد؛ از جمله «ارجان و بهبهان» و «فرهنگ عامیانه بهبهان». منابع محلی، او را از چهرههای مؤثر در ثبت و مطالعه تاریخ و فرهنگ بهبهان معرفی کردهاند. بر اساس یک منبع محلی، جوکار قنواتی در سال ۱۳۰۵ خورشیدی متولد شد و در سال ۱۳۸۵ درگذشت.
بهبهان؛ شهری با گذشتهای فراتر از یک شهر معاصر
برای فهم اهمیت کتاب باید به جایگاه تاریخی بهبهان توجه کرد. تاریخ این منطقه را نمیتوان صرفاً با تاریخ شهر امروزی بهبهان برابر دانست؛ زیرا بخش مهمی از پیشینه تاریخی این ناحیه با ارجان یا ارگان پیوند خورده است. از همین رو، مطالعه تاریخ بهبهان معمولاً با بررسی جغرافیا، شهرها، آبادیها و تحولات تاریخی پیرامون ارجان همراه میشود.
«شناسنامه بهبهان» در چنین بستری شکل گرفته است. عنوان کتاب نیز بهخوبی نشان میدهد که نویسنده تلاش داشته تصویری چندوجهی از منطقه ارائه کند؛ تصویری که فقط به ذکر چند واقعه تاریخی محدود نیست و جنبههای مختلف زندگی اجتماعی و فرهنگی مردم را نیز دربرمیگیرد.
در منابع محلی، «شناسنامه بهبهان» در کنار کتابهایی همچون «ارجان و بهبهان»، «گویش بهبهانی»، «سیمای بهبهان» و آثار مربوط به ادبیات عامیانه و فرهنگ مردم، بهعنوان یکی از منابع مورد مطالعه برای شناخت این منطقه معرفی شده است.
تاریخ بهبهان در شناسنامه بهبهان
یکی از مهمترین جنبههای کتاب، توجه به گذشته تاریخی بهبهان و نواحی پیرامون آن است. جوکار قنواتی در بررسی پیشینه منطقه، به منابع و روایتهایی درباره جغرافیای تاریخی بهبهان و ارتباط آن با سرزمینهای اطراف توجه داشته است. به همین دلیل، کتاب برای کسانی که به تاریخ محلی خوزستان، کهگیلویه و مناطق جنوبی ایران علاقه دارند نیز میتواند اهمیت داشته باشد.
برای نمونه، در پژوهشهای بعدی درباره منطقه، به صفحات «شناسنامه بهبهان» برای موضوعاتی همچون آثار تاریخی و بناهای قدیمی استناد شده است. یکی از این موارد، اشاره جوکار قنواتی به مسجد بکان است که در پژوهشی درباره قدمگاههای امام رضا در خوزستان با ذکر صفحه ۴۴ کتاب مورد استناد قرار گرفته است.
در منبع دیگری نیز برای برخی مباحث مربوط به جغرافیای تاریخی منطقه و نواحی پیرامون بهبهان، به صفحات «شناسنامه بهبهان» ارجاع داده شده است. این نمونهها نشان میدهند که کتاب صرفاً یک نوشته توصیفی درباره شهر نیست، بلکه اطلاعاتی در زمینه تاریخ و جغرافیای تاریخی منطقه نیز در خود جای داده است.
آثار تاریخی و سیمای قدیم شهر
یکی از ارزشهای کتاب برای پژوهشگر امروز، اطلاعاتی است که درباره سیمای قدیمی شهر و بناهایی که ممکن است در گذر زمان دستخوش تغییر شده یا از میان رفته باشند، ارائه میکند. این نوع اطلاعات در مطالعات تاریخ شهری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بسیاری از بناها، محلهها، دروازهها و ساختارهای شهری گذشته در منابع جدید کمتر دیده میشوند.
در مطالبی که بر پایه کتاب جوکار قنواتی بازنشر شده، به وجود دروازههای مختلف در پیرامون شهر و همچنین دژها و استحکامات قدیمی اشاره شده است. از جمله نامهایی که در این مطالب دیده میشود، دروازه کردستان، دروازه خیرآباد و دروازه زیدان یا زیدون است. همچنین از بناهایی مانند قلعه نارنج و قلعه دروازه سخن گفته شده است.
اهمیت چنین اطلاعاتی در این است که تاریخ یک شهر فقط مجموعهای از تاریخ جنگها، حکومتها و شخصیتهای سیاسی نیست. شکل خیابانها، دروازهها، محلهها، بازارها، مسجدها و استحکامات نیز بخشی از تاریخ آن شهر را تشکیل میدهد. کتابهایی مانند «شناسنامه بهبهان» میتوانند بخشی از این سیمای تاریخی را برای نسلهای بعد حفظ کنند.
زبان و گویش مردم بهبهان
یکی دیگر از موضوعات قابل توجه در ارتباط با این کتاب، بحث درباره زبان و گویش مردم بهبهان است. منابع محلی به نوشتههای جوکار قنواتی در «شناسنامه بهبهان» درباره خاستگاه گویش منطقه اشاره کردهاند. در یکی از این منابع آمده است که جوکار قنواتی با استناد به مقدمه لغتنامه دهخدا، درباره ارتباط زبان مردم بهبهان با شاخههای زبانی جنوب ایران بحث کرده است. البته همین دیدگاه بعدها از سوی برخی پژوهشگران محلی مورد نقد قرار گرفته و درباره خاستگاه دقیق گویش بهبهانی دیدگاههای متفاوتی مطرح شده است.
همین اختلاف نظرها نیز برای پژوهشگر اهمیت دارد؛ زیرا نشان میدهد «شناسنامه بهبهان» را نباید صرفاً بهعنوان مجموعهای از گزارههای قطعی مطالعه کرد، بلکه میتوان آن را یکی از منابع شکلگیری بحثهای بعدی درباره هویت زبانی و فرهنگی منطقه دانست.
موضوع گویش بهبهانی اهمیت زیادی دارد، زیرا زبان و گویش هر منطقه بخشی از حافظه تاریخی مردم آن سرزمین است. واژهها، اصطلاحات، ضربالمثلها و شیوه بیان مردم میتوانند اطلاعاتی درباره ارتباطات تاریخی، مهاجرتها و تحولات فرهنگی یک جامعه در اختیار پژوهشگران قرار دهند.
فرهنگ عامه و زندگی اجتماعی
فعالیت پژوهشی رضا جوکار قنواتی تنها به تاریخ سیاسی و جغرافیای تاریخی محدود نبود. او در کتاب دیگری با عنوان «فرهنگ عامیانه بهبهان» نیز به فرهنگ مردم این منطقه پرداخته است. منابع محلی آثار او را در کنار پژوهشهای بعدی درباره ضربالمثلها، افسانهها، گویش و ادبیات عامیانه بهبهان قرار دادهاند.
این موضوع در شناخت «شناسنامه بهبهان» نیز مهم است، زیرا باید آثار جوکار قنواتی را در مجموعه فعالیتهای او برای ثبت میراث محلی دید. او بخشی از دانستههایی را ثبت کرد که بسیاری از آنها پیشتر بیشتر در حافظه شفاهی مردم وجود داشتند.
جایگاه کتاب در تاریخنگاری محلی بهبهان
تاریخنگاری محلی معمولاً با یک مشکل اساسی روبهروست: اطلاعات مربوط به شهرها و مناطق کوچکتر در منابع عمومی تاریخ ایران پراکنده است. ممکن است یک کتاب تاریخی درباره سلسلههای پادشاهی، جنگها یا تحولات سیاسی اطلاعات فراوانی ارائه کند، اما جزئیات زندگی مردم یک شهر، نام محلهها، بناهای قدیمی، گویش، آداب و رسوم و خاطرات اجتماعی در آن ثبت نشده باشد.
به همین دلیل، آثار محلی ارزش خاص خود را دارند. «شناسنامه بهبهان» نیز در همین چارچوب قابل مطالعه است. این کتاب بخشی از اطلاعات مربوط به گذشته بهبهان را گردآوری کرده و در اختیار نسلهای بعد قرار داده است. پژوهشهای بعدی نیز همچنان آن را در فهرست منابع خود آوردهاند. در یک پژوهش درباره تاریخ محلی بهبهان، «شناسنامه بهبهان» رضا جوکار قنواتی در کنار آثاری همچون «تاریخ ارجان و ارجان در میان تاریخ»، «تاریخ شهرستان بهبهان» و «کارنامه بهبهان» بهعنوان یکی از منابع مهم پیشینه تحقیق معرفی شده است.
رضا جوکار قنواتی؛ پژوهشگری برای ثبت حافظه بهبهان
رضا جوکار قنواتی را باید در میان نویسندگانی قرار داد که بخشی از فعالیت فکری خود را صرف ثبت میراث تاریخی و فرهنگی زادگاه خود کردند. از او سه عنوان مهم در منابع محلی یاد شده است: «شناسنامه بهبهان»، «ارجان و بهبهان» و «فرهنگ عامیانه بهبهان».
اهمیت این آثار تنها در محتوای هر کتاب بهصورت جداگانه نیست؛ مجموعه آنها تصویری از دغدغه یک پژوهشگر محلی برای حفظ گذشته منطقه ارائه میکند. در دورهای که دسترسی به منابع دیجیتال و امکانات گسترده پژوهشی امروزی وجود نداشت، گردآوری چنین اطلاعاتی نیازمند مراجعه به منابع مکتوب، استفاده از روایتهای محلی و بررسی آثار و نشانههای باقیمانده از گذشته بود.
چرا شناسنامه بهبهان هنوز اهمیت دارد؟
امروز که پژوهش درباره تاریخ شهرها و فرهنگهای محلی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است، کتابهای قدیمی مانند «شناسنامه بهبهان» اهمیت مضاعفی پیدا میکنند. بخشی از اطلاعاتی که نویسنده در نیمه قرن چهاردهم خورشیدی ثبت کرده، اکنون میتواند برای مقایسه وضعیت گذشته و امروز شهر مورد استفاده قرار گیرد.
پژوهشگر میتواند با مراجعه به این کتاب، اطلاعات آن را با منابع جدیدتر مقایسه کند و تغییرات جغرافیایی، اجتماعی و فرهنگی بهبهان را بررسی نماید. حتی مواردی که دیدگاه نویسنده درباره آنها امروز نیازمند بازبینی یا نقد است، برای تاریخ اندیشه و تاریخنگاری منطقه ارزش دارند؛ زیرا نشان میدهند پژوهشگران چند دهه پیش چگونه به گذشته بهبهان نگاه میکردند.
از این منظر، «شناسنامه بهبهان» فقط کتابی درباره گذشته نیست؛ بلکه خود نیز بخشی از تاریخ پژوهش درباره بهبهان محسوب میشود.
دانلود چند کتاب دیگر:
اقلیم پارس
کُرد در تاریخ همسایگان
تاریخ جدید یزد
عشایر بویراحمدی
دانلود کتاب PDF شناسنامه بهبهان
«شناسنامه بهبهان» اثر رضا جوکار قنواتی را میتوان یکی از منابع قدیمی و مهم در زمینه شناخت تاریخ، جغرافیا، فرهنگ و جامعه بهبهان دانست. نخستین چاپ آن در تیرماه ۱۳۵۰ در چاپخانه حافظ اهواز منتشر شد و چاپ دوم آن در سال ۱۳۸۳ در بهبهان توسط توفیق انتشار یافت.
ارزش کتاب در آن است که بهبهان را تنها از زاویه تاریخ سیاسی بررسی نمیکند، بلکه موضوعاتی همچون گذشته تاریخی منطقه، جغرافیای تاریخی، بناها و آثار قدیمی، ساختار شهری، زبان و گویش و جنبههایی از فرهنگ مردم را نیز دربرمیگیرد. به همین دلیل، این اثر در کنار کتابهای دیگری که درباره ارجان و بهبهان نوشته شدهاند، بخشی از منابع پایه برای مطالعه تاریخ محلی این منطقه به شمار میرود.
برای علاقهمندان به تاریخ خوزستان، پژوهشگران تاریخ محلی ایران، دوستداران فرهنگ عامه و گویشهای ایرانی و بهویژه مردم بهبهان، مطالعه «شناسنامه بهبهان» فرصتی است برای آشنایی با بخشی از حافظه مکتوب شهری که تاریخ آن با ارجان و سرزمینهای پیرامونش پیوندی دیرینه دارد. اهمیت این کتاب بیش از هر چیز در ثبت اطلاعاتی است که اگر در زمان خود گردآوری نمیشد، بخشی از آنها شاید برای همیشه در معرض فراموشی قرار میگرفت.
رضا جوکار قنواتی با نگارش این اثر و دیگر پژوهشهایش درباره بهبهان، سهمی قابل توجه در ثبت و انتقال بخشی از میراث تاریخی و فرهنگی این منطقه بر جای گذاشت؛ میراثی که امروزه میتواند هم برای شناخت گذشته و هم برای پژوهش درباره تحولات اجتماعی و فرهنگی بهبهان مورد استفاده قرار گیرد.
برای دانلود این کتاب، ابتدا باید عضو سایت بشوید.
پس از عضویت، لینک دانلود این کتاب و همهی کتابهای سایت برای شما فعال میشوند.
(قبلا عضو شدهاید؟ وارد شوید)
