کتاب بسیار نایاب و قدیمی دولت نادرشاه افشار، اثری پژوهشی و ارزشمند به قلم م. ر. آرونوا با همراهی ک. ز. اشرافیان -دو محقق و مستشرق اهل شوروی- میباشد که با همت و کوشش حمید امین به فارسی ترجمه گشته. کتاب حاضر، چاپ سال ۱۳۵۶ خورشیدی میباشد.
معرفی کتاب دولت نادرشاه افشار
کتاب حاضر، تاریخ اقتصادی و اجتماعی ایران در دوران حکومت نادرشاه افشار است. در مقدمه کتاب آمده که به دلیل دگرگونیهای ژرفی که پس از دوران صفویه و حمله افغانها پیش آمد، شور میهنپرستی مورخان اینگونه ایجاب کرد که کتابهای نوشته شده بسیار دچار افسانهها و گزافهگوییها شدند. لذا در اکثر کتابهای مربوط به عصر نادر، حقایق در لابلای اغراقهای ستایشآمیز گم شدند. در حقیقت کاریزمای فوقالعاده نادر و لیاقت عظیم او باعث شد تا بسیاری از مورخان بیشتر به شخصیت او بپردازند و کمتر به بررسی تاریخ اجتماعی و اقتصادی آن دوران مشغول گردند.
با توجه به این که تاریخ یک علم است و هر یک از وقایع و رویدادهای تاریخی باید با روشهای علمی مورد تجزیه و تحلیل قرار بگیرند، در کتاب فوق مولفین کوشیدهاند تا به دور از احساسات هیجانی، به بررسی وقایع در بستر تاریخی خود و پیامدها و نتایج آنها بپردازند. این کتاب بدون آن که به ستایش نادرشاه بپردازد یا او را مورد نفرت قرار دهد، به ذکر تاریخ آن دوره پرداخته و تمرکز اصلی آن روی وقایع و سیر حرکت رویدادهای اجتماعی و اقتصادی بوده و از این دید به آن برهه کوتاه اما حساس و مهم از تاریخ ایران پرداخته است.
توضیحات تکمیلی
کتاب دولت نادرشاه افشار از پژوهشهای تاریخی م. ر. آرونوا با همکاری ک. ز. اشرافیان است که به بررسی یکی از مهمترین و در عین حال پیچیدهترین دورههای تاریخ ایران، یعنی دوران ظهور، حکومت و فروپاشی دولت نادرشاه افشار میپردازد. این کتاب برخلاف بسیاری از روایتهای عمومی درباره نادرشاه که عمدتاً بر جنگها، فتوحات و شخصیت نظامی او تمرکز دارند، تلاش میکند ساختار سیاسی، اجتماعی و اقتصادی حکومت او را نیز بررسی کند و تصویری گستردهتر از ایران در سده هجدهم میلادی به دست دهد.
نادرشاه یکی از مشهورترین فرمانروایان تاریخ ایران است. ظهور او در دورهای رخ داد که حکومت صفوی پس از بیش از دو قرن فرمانروایی بر ایران دچار بحران شدید شده بود. سقوط اصفهان، حمله افغانها، ضعف حکومت مرکزی، دخالت قدرتهای خارجی و آشفتگی سیاسی، کشور را در شرایطی قرار داده بود که حفظ یکپارچگی سرزمین ایران به مسئلهای اساسی تبدیل شده بود. نادر که ابتدا به عنوان یک فرمانده نظامی در خدمت شاه تهماسب دوم ظاهر شد، در مدت کوتاهی به مهمترین قدرت سیاسی و نظامی ایران تبدیل شد و سرانجام در سال ۱۷۳۶ میلادی خود بر تخت شاهی نشست.
موضوع کتاب دولت نادرشاه افشار
آرونوا و اشرافیان در این پژوهش تلاش کردهاند حکومت نادرشاه را در بستر تاریخی زمانه خود بررسی کنند. بنابراین، کتاب تنها شرح زندگی نادرشاه نیست، بلکه درباره ساختار دولتی است که در نتیجه تحولات سیاسی و نظامی دهههای نخست قرن هجدهم در ایران شکل گرفت.
یکی از مسائل مهم مورد توجه نویسندگان، شرایط اجتماعی و اقتصادی ایران در زمان نادرشاه است. حکومت نادر برای تأمین هزینههای سنگین سپاه و لشکرکشیهای مداوم خود به منابع مالی فراوان نیاز داشت. همین مسئله موجب شد مالیاتها و فشارهای اقتصادی در بخشهایی از کشور افزایش پیدا کند و رابطه میان حکومت مرکزی و گروههای مختلف اجتماعی دچار تنش شود.
از این منظر، فتوحات نادرشاه تنها رویدادهایی نظامی نیستند؛ بلکه با ساختار اقتصادی و سیاسی دولت او ارتباط مستقیم دارند. سپاه بزرگ نادر برای ادامه جنگها به منابع مالی، نیروی انسانی و تجهیزات نیازمند بود و تأمین این نیازها بر زندگی مردم و ساختار اقتصادی کشور تأثیر میگذاشت.
ایران پس از سقوط صفویان
برای فهم دولت نادرشاه، نخست باید شرایط ایران پس از سقوط صفویان را شناخت. دولت صفوی در سالهای پایانی خود با مشکلات فراوانی روبهرو شده بود. ضعف دستگاه حکومتی، اختلافات داخلی و ناتوانی نظامی، زمینه را برای شورشها و حملات خارجی فراهم کرد. در چنین شرایطی، محمود افغان توانست اصفهان را تصرف کند و شاه سلطان حسین صفوی را از سلطنت کنار بزند.
پس از سقوط اصفهان، ایران وارد دورهای از بیثباتی سیاسی شد. بخشهایی از کشور در اختیار نیروهای مختلف قرار گرفت و قدرتهای خارجی نیز از وضعیت موجود برای گسترش نفوذ خود استفاده کردند. در چنین فضای آشفتهای، ظهور نادر اهمیت تاریخی ویژهای پیدا کرد.
نادر ابتدا در مقام فرماندهای قدرتمند ظاهر شد و با شکست دادن نیروهای افغان و بیرون راندن نیروهای روس و عثمانی از بخشهایی از قلمرو ایران، قدرت خود را تثبیت کرد. او سپس به تدریج از یک فرمانده نظامی به حاکم واقعی ایران تبدیل شد.
نادرشاه؛ فرماندهای در رأس یک دولت نظامی
یکی از موضوعات اساسی کتاب، بررسی رابطه میان قدرت نظامی نادر و ساختار حکومت اوست. نادرشاه برای تثبیت حکومت خود به ارتشی قدرتمند متکی بود و بخش قابل توجهی از سیاست داخلی و خارجی او تحت تأثیر نیازهای نظامی قرار داشت.
لشکرکشیهای نادر به افغانستان، آسیای مرکزی، قفقاز، عثمانی و در نهایت هند، قلمرو حکومت او را گسترش داد. مشهورترین لشکرکشی او به هند در سال ۱۷۳۹ میلادی بود که با شکست سپاه محمدشاه گورکانی و ورود نادر به دهلی پایان یافت. غنایم عظیم این لشکرکشی، از جمله جواهرات و ثروت فراوان، شهرت نادرشاه را در سراسر جهان افزایش داد.
با این حال، نویسندگان کتاب تنها به جنبه درخشان این فتوحات توجه ندارند و پیامدهای اقتصادی و اجتماعی جنگهای مداوم را نیز بررسی میکنند. نگهداری ارتش بزرگ و تأمین هزینه لشکرکشیها فشار سنگینی بر منابع دولت وارد میکرد و در سالهای پایانی سلطنت نادر، مشکلات اقتصادی و نارضایتیهای اجتماعی افزایش یافت.
ساختار اجتماعی و اقتصادی در دوره نادرشاه
اهمیت ویژه کتاب آرونوا و اشرافیان در این است که حکومت نادرشاه را از منظر جامعه نیز بررسی میکند. ایران آن روزگار جامعهای متشکل از گروههای اجتماعی گوناگون بود؛ از درباریان و فرماندهان نظامی و مالکان بزرگ گرفته تا پیشهوران، بازرگانان و دهقانان.
دولت برای تأمین هزینههای خود به مالیات و منابع محلی وابسته بود. افزایش فشار مالیاتی، مصادره اموال و برخوردهای سختگیرانه در برخی مناطق موجب شد مخالفتهایی علیه حکومت شکل بگیرد. در نتیجه، همان قدرتی که نادر با اتکا به ارتش خود ساخته بود، به تدریج با مشکلات اجتماعی و اقتصادی روبهرو شد.
کتاب از این زاویه نشان میدهد که قدرت نظامی به تنهایی برای دوام یک حکومت کافی نیست. دولت نادرشاه توانست در مدت کوتاهی قلمروی وسیع ایجاد کند، اما حفظ چنین ساختاری نیازمند بنیانهای سیاسی و اقتصادی پایدار بود؛ مسئلهای که در سالهای پایانی حکومت نادر اهمیت بیشتری پیدا کرد.
فتوحات نادرشاه و هزینههای آن
نادرشاه در تاریخ ایران به عنوان یکی از بزرگترین فرماندهان نظامی شناخته میشود. شکست افغانها، جنگ با عثمانی، لشکرکشی به قفقاز و آسیای مرکزی و فتح هند، مجموعهای از پیروزیهای نظامی کمنظیر را برای او رقم زد.
اما نویسندگان کتاب تلاش میکنند میان این پیروزیها و شرایط داخلی ایران ارتباط برقرار کنند. هر لشکرکشی علاوه بر دستاوردهای احتمالی، هزینههایی نیز داشت. تأمین سرباز، اسب، سلاح، آذوقه و تجهیزات، فشار زیادی بر حکومت وارد میکرد. از سوی دیگر، حضور طولانیمدت نیروهای نظامی در مناطق مختلف میتوانست موجب ناآرامی و اختلال در زندگی اقتصادی مردم شود.
سالهای پایانی حکومت نادرشاه
در سالهای پایانی زندگی نادر، رفتار حکومت او سختگیرانهتر شد و شورشها و نارضایتیها در بخشهایی از کشور افزایش یافت. نادرشاه که در آغاز حکومت خود از حمایت بخشی از نیروهای نظامی و گروههای مختلف برخوردار بود، به تدریج با مخالفتهای بیشتری روبهرو شد.
در نهایت، نادرشاه در سال ۱۷۴۷ میلادی در قوچان به دست گروهی از سرداران خود کشته شد. مرگ او به سرعت موجب فروپاشی ساختار سیاسیای شد که طی سالهای حکومتش ایجاد کرده بود. پس از مرگ نادر، قلمرو وسیع تحت فرمان او دچار تجزیه و کشمکش شد و سرانجام کریمخان زند و دیگر مدعیان قدرت وارد صحنه سیاسی ایران شدند.
اهمیت کتاب دولت نادرشاه افشار
دولت نادرشاه افشار برای کسانی که میخواهند نادرشاه را فراتر از تصویر یک فرمانده فاتح بشناسند، اثری قابل توجه است. این کتاب به جای تمرکز صرف بر نبردها و پیروزیهای نظامی، رابطه میان حکومت، اقتصاد، جامعه و ارتش را بررسی میکند.
مطالعه این اثر همچنین میتواند به درک بهتر شرایط ایران در فاصله میان سقوط صفویان و شکلگیری حکومت زندیه کمک کند. دوره نادرشاه یکی از دورههای گذار مهم تاریخ ایران است؛ دورهای که در آن کشور پس از بحران عمیق عصر صفوی دوباره به یک قدرت نظامی مهم در منطقه تبدیل شد، اما این قدرت نتوانست پس از مرگ بنیانگذار خود دوام بیاورد.
دانلود چند کتاب دیگر:
چرا تاریخ بخوانیم؟
ایتر پرسیکوم
تاریخ نظامی جنگ ایران و افاغنه در دوره نادرشاه
تاریخ نادرشاه افشار و مختصری از تاریخ سلاطین مغول در هند
زندگی نادر
نبردهای بزرگ نادرشاه افشار
نادرنامه
درباره نویسندگان کتاب
م. ر. آرونوا و ک. ز. اشرافیان از پژوهشگران حوزه تاریخ ایران و خاورمیانه در سنت پژوهش تاریخی شوروی بودند. آثار این جریان پژوهشی معمولاً توجه ویژهای به ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و طبقاتی جوامع تاریخی داشتند و صرفاً به زندگی فرمانروایان و شرح جنگها محدود نمیشدند.
کتاب دولت نادرشاه افشار نیز در همین چارچوب قرار میگیرد و تلاش میکند تاریخ دولت نادر را از منظر ساختار اجتماعی و اقتصادی آن دوره بررسی کند. از همین رو، اثر برای مطالعه تاریخ ایران در قرن هجدهم میلادی و شناخت زمینههای شکلگیری و فروپاشی حکومت نادرشاه اهمیت دارد.
فهرست مندرجات
- سرسخن مترجم
- درباره مولفان
- پیشگفتار
- نگاهی به منابع کتاب
- نگاهی کوتاه به تاریخ دوره صفویان
- سیاست ارضی نادرشاه و رشد بهرهکشی فئودالی
- متن فرمان نادرشاه
- دولت نادرشاه، استبداد فئودالی
- جنبشهای خلق در دولت نادرشاه
– قیام اعراب سنیمذهب بندرعباس و مردم فارس
– قیامهای استرآباد و مازندران
– قیام فارس
– قیام مسقط و بحرین
– قیام خوی و سلماس
– جنبش صفی میرزا
– قیام گیلان و ایالات دیگر ایران
– قیام سیستان
– قیام کرمان
– شورش کُردهای خبوشان
– قیام اصفهان
– قیام فارس
– جنبشهای قفقاز و آسیای میانه - پاشیدگی اقتصادی و متلاشی شدن دولت نادرشاه
- نتیجه
- پیوست
- نامنامه
- کتابنامه
دانلود کتاب دولت نادشاه افشار (PDF)
کتاب دولت نادرشاه افشار پژوهشی درباره یکی از مهمترین دورههای تاریخ ایران است؛ دورهای که در آن پس از سقوط صفویان، نادرشاه توانست با تکیه بر قدرت نظامی خود بخش بزرگی از ایران را دوباره متحد کند و به یکی از قدرتمندترین فرمانروایان زمان خود تبدیل شود. با این حال، استمرار جنگها، فشارهای مالی، مسائل اجتماعی و وابستگی شدید ساختار حکومت به شخص نادر، سرانجام زمینه فروپاشی آن را فراهم کرد.
اثر آرونوا و اشرافیان با قرار دادن نادرشاه در بستر اجتماعی و اقتصادی زمان خود، تصویری گستردهتر از این فرمانروای مشهور ارائه میدهد. به همین دلیل، دانلود کتاب دولت نادرشاه افشار میتواند برای علاقهمندان به تاریخ ایران، دوره افشاریه، تاریخ اجتماعی ایران و مطالعه زندگی و حکومت نادرشاه سودمند باشد.
این کتاب بهویژه برای خوانندهای مناسب است که میخواهد بداند چگونه یک فرمانده نظامی توانست پس از فروپاشی صفویان قدرت را در ایران به دست گیرد، دولت گستردهای ایجاد کند و با وجود فتوحات بزرگ، تنها چند سال پس از مرگش شاهد فروپاشی ساختار سیاسی خویش باشد.
شناسنامه کتاب
نام کتاب: دولت نادرشاه افشار
نویسندگان: م. ر. آرونوا و ک. ز. اشرافیان
مترجم: حمید امین
سال چاپ: ۱۳۵۶ خورشیدی
فرمت کتاب: PDF
زبان کتاب: پارسی
حجم کتاب: کمابیش ۹ مگابایت
تعداد صفحات: ۳۹۰ برگ الکترونیکی
توضیحات کتاب به زبان انگلیسی:
«The State of Nader Shah Afshar» is a historical study of Nader Shah’s rise, government, military expansion, and the social and economic conditions of Iran during the eighteenth century. The work by M. R. Aronova and K. Z. Ashrafyan examines Nader’s state beyond his famous military campaigns and focuses on the political, social, and economic structures that shaped his rule.
برای دانلود این کتاب، ابتدا باید عضو سایت بشوید.
پس از عضویت، لینک دانلود این کتاب و همهی کتابهای سایت برای شما فعال میشوند.
(قبلا عضو شدهاید؟ وارد شوید)
