کتاب نایاب “مجموعه مقالات در گستره مازندران” اثری است تالیف یافته در سه جلد، که به کوشش قوامالدین بینایی و زینالعابدین درگاهی طبع گشته است.
این کتاب همانطور که از نام آن پیداست، حاصل چندین مقاله در حوزههای تاریخ، ادبیات، هنر، فرهنگ و… به همراه برخی از گفتگوها و بازنگری برخی از اسناد تاریخی و… میباشد که همگی مربوط به جغرافیای مازندران میباشند.
معرفی کتاب مجموعه مقالات در گستره مازندران
کتاب “مجموعه مقالات در گستره مازندران” اثری جامع و سترگ است که در سه جلد به همت استادان قوامالدین بینایی و زینالعابدین درگاهی گردآوری و طبع شده است. این مجموعه، حاصل تلاشهای پژوهشگران مختلف در سالیان متمادی است که با هدف مستندسازی، معرفی و تبیین ابعاد گوناگون این سرزمین کهن و پربار، گرد هم آمدهاند.
همانطور که از عنوان گویا و پرمعنای آن پیداست، این اثر صرفاً یک کتاب واحد نیست، بلکه گردایهای وزین از مقالات تخصصی است که به موضوعات مختلفی چون تاریخ، ادبیات، هنر، فرهنگ، جغرافیا، مردمشناسی و دیگر وجوهی که هویت مازندران را شکل میدهند، پرداخته است.
ابعاد پژوهشی و محتوای غنی کتاب
جلد اول این مجموعه گرانبها، به احتمال زیاد، بر تاریخ و باستانشناسی مازندران تمرکز دارد. مقالاتی در این بخش میتوانند به دوران پیش از اسلام، عیلامیان، هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان در منطقه، آداب و رسوم باستانی، کاوشهای باستانشناسی در تپهها و محوطههای تاریخی، معرفی آثار معماری باستانی و تحلیل آنها پرداخته باشند. همچنین، تاریخ دوره اسلامی در مازندران، از ورود اسلام تا حکومتهای محلی مختلف چون طبرستان، آل باوند، آل قارنوند و … تا دوران صفویه و قاجار، از دیگر موضوعات بالقوه این بخش است. پژوهشگران در این مجلد، با تکیه بر منابع مکتوب تاریخی، کتیبهها، سکهها و یافتههای باستانشناسی، تصویری لایهلایه از تحولات تاریخی این دیار را ترسیم کردهاند.
جلد دوم، به احتمال قوی، به گستره وسیعتری از ادبیات، زبانشناسی و فرهنگ شفاهی مازندران اختصاص یافته است. در این جلد، مقالاتی در زمینه ادبیات شفاهی، شامل اسطورهها، افسانهها، لالاییها، چیستانها، متلها و نمایشهای سنتی مازندران به چشم میخورند. از سوی دیگر، بررسی ادبیات مکتوب، شامل آثار شاعران و نویسندگان برجسته مازندرانی در طول تاریخ، از عهد سامانیان تا معاصر، مورد توجه قرار گرفته است. زبانشناسی مازندرانی، شامل لهجهها، گویشها، واژگان بومی، ضربالمثلها و اشعار محلی، از دیگر موضوعات مهم این جلد است که به حفظ و اشاعه میراث زبانی این منطقه کمک شایانی میکند. همچنین، بررسی آداب و رسوم، سنتها، مراسم آیینی، جشنها و آیینهای مرتبط با زندگی روزمره مردم مازندران، از جمله مراسم نوروز، یلدا، عزاداریها، ازدواج و … نیز از دیگر محتویات احتمالی این بخش است.
جلد سوم، احتمالا به هنر، معماری، موسیقی، هنرهای دستی، اقتصاد و جغرافیا و مردمشناسی مازندران پرداخته است. مقالاتی در زمینه معماری سنتی مازندران، از خانههای روستایی تا بناهای مذهبی و تاریخی، موسیقی مقامی، سازها و آوازهای محلی، هنرهای دستی مانند حصیربافی، گلیمبافی، سفالگری و … میتوانند در این جلد گنجانده شده باشند. همچنین، بررسی جنبههای اقتصادی مازندران، از کشاورزی و دامداری گرفته تا صنایع دستی و گردشگری، و همچنین نگاهی به جغرافیای طبیعی منطقه، شامل کوهستانها، دشتها، جنگلها، رودخانهها و سواحل دریای خزر، از دیگر موضوعات قابل طرح است. در کنار اینها، مقالاتی در حوزه مردمشناسی، که به بررسی ویژگیهای اجتماعی، باورها، اعتقادات، پوشاک و سبک زندگی مردم مازندران میپردازند، نیز میتوانند بخشی از این جلد را تشکیل دهند.
اهمیت و ارزش کتاب
“مجموعه مقالات در گستره مازندران” نه تنها یک اثر علمی و پژوهشی، بلکه سندی زنده از تاریخ، فرهنگ و هویت مردمی است که در گذر قرون، تمدنی غنی را در دامان طبیعت سرسبز مازندران بنا نهادهاند. کوشش ارزشمند آقایان بینایی و درگاهی در گردآوری و انتشار این مقالات، خدمتی بزرگ به حوزه ایرانشناسی و مازندرانشناسی محسوب میشود. این مجموعه، منبعی گرانبها برای پژوهشگران، دانشجویان، تاریخدوستان، فرهنگشناسان و هر کسی است که علاقهمند به شناخت عمیقتر این سرزمین کهن و مردمان باصفایش میباشد. بازنگری اسناد تاریخی، گفتگو با پیشکسوتان و تحقیق بر پایهی شواهد، دقت علمی این مجموعه را دوچندان کرده و آن را به اثری مرجع و قابل اتکا تبدیل نموده است.
مطالعه کتاب مجموعه مقالات در گستره مازندران را به دانشجویان و محققان تاریخ محلی، جغرافیا و دوستداران فرهنگ و تمدن مازندرانی توصیه میکنیم.
دانلود کتابهای جایگزین:
بهدلیل داشتن حقنشر، این کتاب دارای نسخهالکترونیک نیست.
برای تهیه نسخه چاپی کتاب، به کتابفروشیهای سراسر کشور مراجعه کنید.
