کتاب نایاب “ایرانیها چه رویایی در سر دارند؟” اثری جذاب و دلچسب از میشل فوکو میباشد.
در گیرودار سالهای منتهی به انقلاب اسلامی ایران، افکار عمومی دنیا به صورت دقیق معطوف به ایران بود و انقلاب را رصد میکرد. در این میان بسیاری از سیاستمداران، نویسندگان، صاحبنظران، جامعهشناسان و خبرنگاران در اقصینقاط جهان مشغول گفتگو درباره ایران و پیشبینی آینده آن بودند. یکی از این افراد، میشل فوکو فیلسوف برجسته فرانسوی بود.
فوکو در سال 1357 و چندماه پیش از انقلاب، دوبار به ایران سفر کرد و طی این سفرها با مخالفان رژیم شاه اعم از ملیون، مذهبیون و چپگراها گفتگوهایی کرد. سپس حاصل این سفرها و اندیشهّایی که درباره آینده ایران داشت را در قالب مقالاتی منتشر کرد. کتاب حاضر ترجمهای از این مقالات است.
فصلهای این کتاب چنین است:
- ارتش: وقتی زمین میلرزد
- شاه، صد سال دیر آمده است
- تهران: دین بر ضد شاه
- ایرانیها چه رویایی در سر دارند؟
- شورش با دست خالی
- آزمون مخالفان
- شورش ایران روی نوار ضبطصوت پخش میشود
- رهاسطورهای شورش ایران.
فوکو وقایع مربوط به انقلاب در ایران را به چشم دید. او طی دو سفری که در کوران اعتراضات و تظاهرات در ایران داشت، توانست به درک دقیقی از اوضاع دست یابد. وی نظریات دقیقی درباره انقلاب در ایران ارائه کرد که در این کتاب مشروح آنها آمده است.
دانلود کتاب ایرانیها چه رویایی در سر دارند؟ اثر میشل فوکو را به پژوهشگران تاریخ معاصر و محققان جامعهشناسی پیشنهاد میکنیم.
همچنین بخوانید:
تولد و زیست و سیاست
ایران، روح یک جهان بیروح
«ایرانیها در سر چه رؤیایی دارند؟» (که گاهی با عنوان «ایرانیها چه رؤیایی در سر دارند؟» هم ترجمه شده) یکی از شناختهشدهترین نوشتههای میشل فوکو دربارهٔ ایران است؛ متنی کوتاه اما پرجدل که در بستر گزارشها و تأملات او از رخدادهای سال ۱۹۷۸ نوشته شد. فوکو در این نوشته، بهجای روایت صرفِ خبر یا تحلیلهای کلاسیک سیاسی، تلاش میکند «معنای» جنبشی را بفهمد که در نگاه او تنها یک جابهجایی قدرت یا شورش اقتصادی نیست، بلکه حامل نوعی خواست جمعی متفاوت از الگوهای رایج انقلابهای مدرن است.
هستهٔ اصلی مقاله این پرسش است: مردم ایران دقیقاً چه میخواهند و افق تخیل سیاسیشان چیست؟ فوکو برای پاسخ، روی مفهومی دست میگذارد که بعدها بسیار دربارهاش بحث شد: «معنویت سیاسی» (political spirituality). مقصود او این نیست که سیاست به موعظه یا اخلاقگرایی فروکاسته میشود؛ بلکه میخواهد نشان دهد در برخی لحظههای تاریخی، نیروی محرکِ کنش سیاسی میتواند از جنس ایمان، آیین، سوگواری، امید به رستگاری جمعی و تجربههای زیستهٔ دینی باشد؛ یعنی اموری که تحلیلهای صرفاً اقتصادی یا نهادی، بهتنهایی قادر به توضیحشان نیستند. از این زاویه، فوکو انقلاب را همچون تلاشی برای تغییر «شیوهٔ زندگی» و «نسبت فرد با قدرت» میبیند، نه فقط تعویض حاکمان.
در معرفی این مقاله باید به روش فوکو هم توجه کرد. او مانند بسیاری از متفکرانِ نظریهپردازِ دولت یا حزب، دنبال نسخهپیچی برنامهای نیست؛ بیشتر به نشانهها، صورتهای بیان، مناسک خیابانی، زبان شعارها و تجربهٔ بدنها در فضاهای عمومی حساس است. به همین دلیل، خواننده با متنی مواجه میشود که هم گزارشگونه است و هم فلسفی: از یک سو به «میدان» و صدای مردم نزدیک میشود و از سوی دیگر میکوشد دلالتهای عمیقتر آن را درک کند.
با این حال، اهمیت مقاله فقط در ایدههایش نیست؛ در مناقشههایی است که برانگیخت. بسیاری بعدتر فوکو را متهم کردند که نسبت به پیامدهای سیاسیِ برآمدنِ ایدهٔ «حکومت اسلامی» خوشبین بوده یا خطرهای اقتدارگرایی را دستکم گرفته است. در مقابل، مدافعان میگویند او بیش از آنکه آینده را پیشگویی کند، در پی فهم یک لحظهٔ استثنایی بوده: لحظهای که در آن، مردم برای بیان خواستِ کرامت، عدالت و استقلال، از زبانی غیر از زبان ایدئولوژیهای مدرن استفاده میکردند.
در مجموع، «ایرانیها در سر چه رؤیایی دارند؟» برای خوانندهٔ امروز، هم سندی تاریخی از نگاه یک متفکر بزرگ به انقلاب ایران است و هم تمرینی فکری برای دیدنِ سیاست از زاویهٔ فرهنگ، بدن، ایمان و تجربهٔ جمعی؛ متنی که موافقت یا مخالفت با آن، بدون خواندن دقیقش معمولاً به سوءبرداشت میانجامد.
این کتاب نسخه PDF ندارد.
میتوانید از لینک زیر کتابهای دیگر را دانلود کنید:
دانلود کتابهای میشل فوکو
بهدلیل داشتن حقنشر، این کتاب دارای نسخهالکترونیک نیست.
برای تهیه نسخه چاپی کتاب، به کتابفروشیهای سراسر کشور مراجعه کنید.
