کتاب نایاب “انتقال علوم یونانی به عالم اسلامی” پژوهشی از دلیسی اولیری با ترجمه احمد آرام میباشد. کتاب حاضر به بررسی علوم دنیای قدیم به ویژه دانش در یونان باستان پرداخته است. سپس علوم دورههای بعدی همچون دانش رومیان و مصریان را بررسی کرده و نهایتا به چگونگی انتقال این علوم به دوره اسلامی و دانشمندان ایرانی مسلمان میپردازد.
معرفی کتاب «انتقال علوم یونانی به عالم اسلامی»
کتاب «انتقال علوم یونانی به عالم اسلامی» یکی از مهمترین آثار پژوهشی در زمینه تاریخ انتقال دانش از جهان باستان به تمدن اسلامی است. دلیسی اولیری، خاورشناس و مورخ برجسته ایرلندی، در این اثر بهصورت روشمند و مستند بررسی میکند که چگونه میراث علمی و فلسفی یونان باستان، از مسیر ترجمه، شرح و بازآفرینی، وارد جهان اسلام شد و به یکی از پایههای تمدن اسلامی در قرون میانه تبدیل گشت. این کتاب نهتنها روند تاریخی انتقال علوم را شرح میدهد، بلکه نقش اندیشمندان مسلمان را در حفظ، گسترش و تحول این دانشها بهروشنی نشان میدهد.
نویسنده و جایگاه علمی اثر
دلیسی اولیری از جمله پژوهشگرانی است که نگاه او به تمدن اسلامی، نگاهی صرفاً حاشیهای یا تقلیدی نیست. او برخلاف بسیاری از شرقشناسان سنتی، تمدن اسلامی را کنشگر فعال در تاریخ علم میداند، نه صرفاً واسطهای منفعل میان یونان و اروپا. همین رویکرد باعث شده کتاب «انتقال علوم یونانی به عالم اسلامی» جایگاهی ویژه در مطالعات تاریخ علم، فلسفه و تمدن پیدا کند و هنوز هم پس از گذشت دههها، مرجعیت خود را حفظ نماید.
مسئله اصلی کتاب: انتقال یا دگرگونی؟
یکی از نکات کلیدی این کتاب، تأکید بر این نکته است که آنچه در جهان اسلام رخ داد، صرفاً «انتقال مکانیکی» علوم یونانی نبود. اولیری نشان میدهد که دانش یونانی در بستر تمدن اسلامی بازخوانی، پالایش و دگرگون شد. مترجمان و دانشمندان مسلمان، متون یونانی را بدون نقد و بررسی نپذیرفتند، بلکه آنها را با نیازهای فکری، دینی و عملی جامعه خود سازگار کردند. به همین دلیل، علوم یونانی در جهان اسلام به شکلی تازه و پویا ادامه حیات داد.
بخش مهمی از کتاب به بررسی نهضت ترجمه در دوره عباسیان اختصاص دارد. اولیری با جزئیات توضیح میدهد که چگونه مراکزی مانند بیتالحکمه در بغداد به کانون انتقال دانش تبدیل شدند. آثار ارسطو، افلاطون، جالینوس، بقراط، اقلیدس و بطلمیوس از زبانهای یونانی، سریانی و پهلوی به عربی ترجمه شدند و در دسترس اندیشمندان مسلمان قرار گرفتند. این فرآیند، یکی از بزرگترین پروژههای علمی سازمانیافته در تاریخ بشر به شمار میآید.
مترجمان؛ حلقههای گمشده تاریخ علم
اولیری توجه ویژهای به شخصیت مترجمان دارد؛ کسانی که اغلب در روایتهای سادهشده تاریخ علم نادیده گرفته میشوند. مترجمانی مانند حنین بن اسحاق، ثابت بن قره و اسحاق بن حنین نهتنها زباندانانی ماهر بودند، بلکه درک عمیقی از مفاهیم علمی و فلسفی داشتند. نویسنده نشان میدهد که بدون دقت و خلاقیت این افراد، انتقال علوم یونانی هرگز به چنین سطحی از کیفیت و ماندگاری نمیرسید.
در فصلهای مربوط به فلسفه، اولیری بهطور خاص به تأثیر فلسفه ارسطویی و نوافلاطونی بر اندیشه اسلامی میپردازد. او توضیح میدهد که چگونه فیلسوفانی مانند کندی، فارابی، ابنسینا و ابنرشد فلسفه یونان را صرفاً شرح ندادند، بلکه آن را بسط دادند و در مواردی دگرگون ساختند. فلسفه اسلامی در نتیجه این تعامل، به نظامی مستقل تبدیل شد که بعدها خود بر فلسفه اروپای قرون وسطی تأثیر گذاشت.
یکی از نقاط قوت کتاب، بررسی دقیق علوم تجربی مانند پزشکی، ریاضیات و نجوم است. اولیری نشان میدهد که دانش پزشکی یونان، بهویژه آثار بقراط و جالینوس، چگونه در جهان اسلام توسعه یافت و به نظامهای پزشکی پیشرفتهای منجر شد. پزشکانی چون رازی و ابنسینا نهتنها شارحان سنت یونانی بودند، بلکه با تجربهگرایی و مشاهده بالینی، دانش پزشکی را به سطحی تازه رساندند.
ریاضیات و نجوم؛ فراتر از ترجمه
در حوزه ریاضیات و نجوم، کتاب تأکید میکند که تمدن اسلامی نقش تعیینکنندهای در پیشرفت این علوم داشته است. انتقال آثار اقلیدس و بطلمیوس نقطه آغاز بود، اما دانشمندانی مانند خوارزمی، بتانی و بیرونی مسیر تازهای گشودند. اولیری بهروشنی نشان میدهد که بسیاری از دستاوردهای ریاضی و نجومی که بعدها به اروپا راه یافتند، محصول خلاقیت علمی جهان اسلام بودند، نه صرفاً میراث یونان.
تأثیر جهان اسلام بر رنسانس اروپا
یکی از مهمترین بخشهای کتاب به تأثیر غیرمستقیم تمدن اسلامی بر رنسانس اروپایی اختصاص دارد. اولیری توضیح میدهد که چگونه آثار ترجمهشده و شرحدادهشده توسط دانشمندان مسلمان، از طریق اندلس و سیسیل به اروپا منتقل شدند. به بیان دیگر، اروپا علوم یونانی را نه مستقیماً از یونان باستان، بلکه از مسیر تمدن اسلامی بازشناخت.
سبک نگارش اولیری علمی، مستند و در عین حال قابل فهم است. او از اغراق و قضاوتهای ایدئولوژیک پرهیز میکند و تلاش دارد تصویر متعادلی از تعامل میان فرهنگها ارائه دهد. کتاب با تکیه بر منابع تاریخی معتبر نوشته شده و برای دانشجویان، پژوهشگران و علاقهمندان تاریخ علم، اثری قابل اعتماد محسوب میشود.
در دورانی که گاه نقش تمدن اسلامی در تاریخ علم نادیده گرفته یا تحریف میشود، کتاب «انتقال علوم یونانی به عالم اسلامی» یادآور این حقیقت است که پیشرفت علمی حاصل تعامل تمدنهاست. این اثر کمک میکند تا نگاه سادهانگارانه به تاریخ علم کنار گذاشته شود و سهم واقعی جهان اسلام در شکلگیری دانش بشری بهتر شناخته شود.
کتاب «انتقال علوم یونانی به عالم اسلامی» اثر دلیسی اولیری، پژوهشی عمیق، مستند و روشنگر درباره یکی از مهمترین مقاطع تاریخ تمدن است. این کتاب نشان میدهد که چگونه جهان اسلام با جذب، نقد و توسعه علوم یونانی، نهتنها حافظ میراث باستانی شد، بلکه خود به یکی از خلاقترین دورههای تاریخ علم شکل داد. مطالعه این اثر برای هر کسی که به تاریخ اندیشه و تمدن علاقهمند است، ضروری و الهامبخش خواهد بود.
The Transmission of Greek Learning to the Islamic World by De Lacy O’Leary is a foundational study on how Greek science and philosophy were translated, transformed, and expanded within Islamic civilization. The book highlights the active intellectual role of Muslim scholars in preserving and advancing knowledge, ultimately shaping the scientific revival of medieval Europe.
دانلود چند کتاب گوناگون:
خاطرهنویسی
آمریکا در نگاه رهبر معظم انقلاب
واپسگرایی در ایران با محمود غزنوی
نوادر التبادر
موسیقی ایران
جبر و مقابله خیام و دانشمندان غربی
قیمت کتاب تاریخ طبری بدون سانسور
زندگینامه استیو جابز
خاطرات کیانوری
مطالعه کتاب انتقال علوم یونانی به عالم اسلامی را به پژوهشگران علوم انسانی و علوم اسلامی پیشنهاد میکنیم.
بهدلیل داشتن حقنشر، این کتاب دارای نسخهالکترونیک نیست.
برای تهیه نسخه چاپی کتاب، به کتابفروشیهای سراسر کشور مراجعه کنید.
