کتاب حفظ الصحه (زنان و دختران)، اثری قدیمی است که به کوشش دکتر مرتضی گلسرخی نگاشته شده است. این کتاب یک اثر بسیار نایاب، چاپ سال ۱۳۰۴ خورشیدی میباشد.
معرفی کتاب حفظ الصحه: زنان و دختران
کتاب «حفظالصحّه: زنان و دختران» نوشتهی دکتر مرتضی گلسرخی از جمله آثاری است که در مرز میان پزشکی، آموزش عمومی و فرهنگ اجتماعی قرار میگیرد. این کتاب نهفقط یک متن پزشکی، بلکه سندی ارزشمند از نگاه علمی، تربیتی و اجتماعی به سلامت زنان در دورهای خاص از تاریخ ایران است؛ دورهای که آموزش بهداشت هنوز در آغاز راه بود و بسیاری از مفاهیم امروزی، برای نخستینبار به زبان ساده و قابل فهم مطرح میشدند.
در این اثر، نویسنده تلاش کرده است اصول حفظالصحّه یا همان پیشگیری و مراقبت از سلامت را بهطور خاص برای زنان و دختران توضیح دهد؛ آن هم با زبانی آموزشی، نصیحتمحور اما مبتنی بر دانش پزشکی زمان خود. همین ویژگی باعث شده است که کتاب، هم ارزش تاریخی داشته باشد و هم همچنان برای مخاطب امروز خواندنی و تأملبرانگیز باشد.
حفظالصحّه؛ مفهومی فراتر از درمان
درک مفهوم «حفظالصحّه» برای فهم این کتاب ضروری است. برخلاف پزشکی درمانمحور امروز، رویکرد غالب در زمان نگارش این اثر، بر پیشگیری، مراقبت روزمره و اصلاح سبک زندگی تأکید داشت. دکتر گلسرخی در این کتاب، سلامت را نتیجه مجموعهای از رفتارها، عادتها و آگاهیها میداند، نه صرفاً نبود بیماری. در این نگاه: بهداشت فردی پایه سلامت است، تغذیه نقش اساسی دارد، نظم در زندگی اهمیت دارد، و آگاهی، مهمتر از درمان دیرهنگام است.
این رویکرد باعث شده کتاب حفظالصحّه: زنان و دختران، اثری آموزشی و راهنماگونه باشد.
چرا تمرکز بر زنان و دختران؟
انتخاب زنان و دختران بهعنوان مخاطب اصلی کتاب، تصمیمی آگاهانه و مهم است. در بسیاری از جوامع سنتی، سلامت زنان نهتنها به خود آنها، بلکه به سلامت خانواده و نسل آینده گره خورده است. دکتر گلسرخی با درک این مسئله، تلاش کرده است آموزش بهداشت را از نقطهای آغاز کند که بیشترین تأثیر اجتماعی را دارد.
در کتاب، زنان نه بهعنوان موجوداتی ناتوان، بلکه بهعنوان محور سلامت خانواده معرفی میشوند. این نگاه، اگرچه متأثر از گفتمان زمانه است، اما در عین حال نوعی احترام به نقش زنان در جامعه را نیز نشان میدهد.
محتوای کلی کتاب حفظالصحّه: زنان و دختران
این کتاب را میتوان بهطور کلی شامل محورهای زیر دانست:
- بهداشت بدن و نظافت شخصی
- مراقبتهای روزمره برای حفظ سلامت
- توصیههایی درباره تغذیه
- نکات مربوط به سلامت دختران در سنین رشد
- توصیههای عمومی درباره سبک زندگی سالم
نویسنده تلاش کرده است مطالب را بهگونهای ارائه دهد که برای مخاطب غیرپزشک نیز قابل فهم باشد. همین ویژگی، کتاب را از متون تخصصی پزشکی متمایز میکند.
یکی از ویژگیهای مهم کتاب حفظالصحّه: زنان و دختران، زبان ساده و آموزشی آن است. دکتر گلسرخی از اصطلاحات پیچیده پزشکی پرهیز میکند و مفاهیم را با توضیحهای روشن و مثالهای قابل درک بیان میکند.
البته باید توجه داشت که زبان کتاب، بازتابدهنده فضای فکری و فرهنگی زمان نگارش آن است. برخی تعبیرها و توصیهها ممکن است برای خواننده امروز قدیمی یا حتی محافظهکارانه به نظر برسند، اما دقیقاً همین ویژگی است که کتاب را به یک سند تاریخی ارزشمند تبدیل میکند.
نگاه پزشکی در بستر فرهنگ زمانه
یکی از جذابترین جنبههای این کتاب، تلاقی پزشکی با فرهنگ و اخلاق اجتماعی است. نویسنده صرفاً به بیان نکات علمی بسنده نمیکند، بلکه آنها را در چارچوب ارزشهای اخلاقی و تربیتی زمان خود قرار میدهد.
در نتیجه، کتاب: تنها یک راهنمای پزشکی نیست، بلکه بازتابی از نگرش اجتماعی به بدن، سلامت و نقش زن است و تصویری از دغدغههای بهداشتی جامعه آن دوره ارائه میدهد.
برای پژوهشگران علوم اجتماعی و تاریخ پزشکی، این ویژگی اهمیت ویژهای دارد.
ارزش تاریخی کتاب
امروزه بسیاری از توصیههای پزشکی این کتاب ممکن است با دانش روز همخوانی کامل نداشته باشند، اما ارزش اصلی اثر در نقش پیشگامانه آن در آموزش بهداشت عمومی است. در دورهای که دسترسی به پزشک محدود بود و آگاهی عمومی پایین، چنین کتابهایی نقش حیاتی در ارتقای سلامت جامعه ایفا میکردند.
کتاب حفظالصحّه: زنان و دختران را میتوان یکی از نمونههای اولیه تلاش برای دموکراتیزهکردن دانش پزشکی دانست؛ تلاشی برای رساندن علم به خانهها.
خواندن این کتاب در زمان حاضر، بیش از آنکه برای عمل مستقیم به توصیهها باشد، برای درک تاریخی و فرهنگی اهمیت دارد. مخاطب امروزی با مطالعه آن میتواند: با نگاه پزشکی گذشته آشنا شود؛ مسیر تحول آموزش سلامت را درک کند؛ تفاوتها و شباهتهای پزشکی دیروز و امروز را ببیند؛ و نقش آموزش بهداشت در تغییر سبک زندگی را بهتر بفهمد.
از این منظر، کتاب هم آموزشی است و هم تأملبرانگیز.
جایگاه کتاب در تاریخ پزشکی و آموزش سلامت ایران
در تاریخ معاصر ایران، آثار کمی وجود دارند که بهطور خاص و مستقل به سلامت زنان پرداخته باشند. کتاب حفظالصحّه: زنان و دختران از این نظر جایگاهی ویژه دارد. این اثر را میتوان بخشی از جریان نوپای پزشکی مدرن در ایران دانست که تلاش داشت دانش علمی را با زبان بومی و قابل فهم منتقل کند.
مطالعه این کتاب بهویژه برای گروههای زیر توصیه میشود:
- علاقهمندان تاریخ پزشکی و بهداشت
- پژوهشگران مطالعات زنان
- دانشجویان علوم اجتماعی و تاریخ
- خوانندگانی که به متون آموزشی قدیمی علاقه دارند
- کسانی که به دنبال شناخت تحول نگرش به سلامت زنان هستند
این کتاب بیش از آنکه راهنمای پزشکی روز باشد، منبعی پژوهشی و فرهنگی است. همچنین برای خواندن منصفانه این اثر، باید آن را در بستر زمان خود دید. برخی توصیهها، نگاهها یا پیشفرضها ممکن است امروز نیازمند نقد باشند. اما این مسئله از ارزش تاریخی و آموزشی کتاب کم نمیکند، بلکه برعکس، امکان گفتوگوی انتقادی با گذشته را فراهم میکند.
دکتر مرتضی گلسرخی از پزشکان و نویسندگان حوزه سلامت در دوره معاصر ایران است که تمرکز اصلی آثارش بر آموزش بهداشت و ارتقای آگاهی عمومی بوده است. او با نگارش کتابهایی در حوزه حفظالصحّه، تلاش کرده است مفاهیم پزشکی را به زبان ساده و قابل فهم برای عموم جامعه بیان کند. آثار او را میتوان بخشی از جریان آموزش پزشکی مردمی در ایران دانست.
دانلود چند کتاب دیگر:
اشارات ابن سینا
قراضه طبیعیات ابن سینا
طبقات الاطبا
کیمیای درویش
تنکسوقنامه
دانلود کتاب حفظالصحّه: زنان و دختران (PDF)
کتاب حفظالصحّه: زنان و دختران اثری است که در تقاطع پزشکی، آموزش و فرهنگ قرار میگیرد. این کتاب نهتنها راهنمایی برای حفظ سلامت در زمان خود بوده، بلکه امروز نیز بهعنوان سندی ارزشمند از تاریخ پزشکی و نگرش اجتماعی به سلامت زنان اهمیت دارد. اگر به دنبال درکی عمیقتر از مسیر آموزش بهداشت در ایران و نقش زنان در این مسیر هستیم، این کتاب یکی از منابع قابل توجه خواهد بود. دانلود کتاب حفظ الصحه زنان و دختران را به همه کاربران علاقمند به تاریخ پزشکی و بهداشت عمومی توصیه میکنیم. این کتاب چاپ سال ۱۳۰۴ خورشیدی میباشد.
شناسنامه کتاب
نام کتاب: حفظ الصحه: زنان و دختران
نویسنده: دکتر مرتضی گلسرخی
سال چاپ: ۱۳۰۴ خورشیدی
فرمت کتاب: PDF
زبان کتاب: پارسی
حجم کتاب: کمابیش ۲۲ مگابایت
تعداد صفحات: ۲۰۹ برگ الکترونیکی
توضیحات کتاب به زبان انگلیسی:
“Hefz al-Sehhe: Women and Girls” by Dr. Morteza Gol-Sorkhi is a historical health guide focusing on women’s hygiene and preventive care, offering valuable insight into early public health education and medical thought in Iran.
برای دانلود این کتاب، ابتدا باید عضو سایت بشوید.
پس از عضویت، لینک دانلود این کتاب و همهی کتابهای سایت برای شما فعال میشوند.
(قبلا عضو شدهاید؟ وارد شوید)
